Sempre que sexa viable, o proxecto aproveitará a rede de camiños existentes para minimizar a ocupación do terreo e reducir as necesidades de novas infraestruturas. Estes viarios acondicionaranse, cando sexa necesario, para facilitar os labores de construción e o transporte dos compoñentes do parque eólico.
Así mesmo, as melloras realizadas permitirán garantir un acceso seguro e eficiente durante as fases de operación e mantemento, contribuíndo ao correcto funcionamento das instalacións ao longo de toda a súa vida útil.
Adicionalmente, o mantemento dos camiños e a mellora da accesibilidade poden contribuír á prevención e xestión dos incendios forestais, ao facilitar o acceso dos servizos de vixilancia e emerxencias, así como os labores de detección temperá e extinción en caso de incendio. Deste xeito, as infraestruturas asociadas ao proxecto poden achegar un beneficio adicional para a xestión e protección da contorna forestal.
Nas zonas onde os camiños existentes non poidan utilizarse ou resulten insuficientes para as necesidades do proxecto, construiranse novos accesos que permitan garantir unha execución segura e eficiente das obras. Así mesmo, poderán realizarse actuacións puntuais de mellora, como o acondicionamento de curvas, cruces ou tramos específicos necesarios para o transporte de compoñentes e maquinaria.
En determinados casos, estes accesos terán carácter temporal e serán restaurados unha vez rematada a fase de construción, devolvendo as áreas afectadas a unhas condicións similares ás orixinais. Noutros casos, os camiños permanecerán operativos para facilitar os labores de explotación, mantemento e vixilancia das instalacións durante toda a vida útil do parque.
Ademais, a mellora e conservación da rede de accesos pode xerar beneficios adicionais para o territorio, ao facilitar o acceso dos servizos de emerxencia e contribuír ás tarefas de vixilancia, prevención e extinción de incendios forestais. Deste xeito, as infraestruturas asociadas ao proxecto poden converterse nun apoio para a xestión e protección da contorna natural.
O proxecto foi deseñado para reducir ao máximo a infraestrutura eléctrica asociada. Non se prevé a construción dunha subestación dentro do parque eólico, senón unicamente un edificio de control destinado aos labores de supervisión e operación das instalacións.
Grazas a este plantexamento, limítase significativamente a ocupación do terreo e redúcense as afeccións sobre a contorna, favorecendo unha mellor integración ambiental e territorial do proxecto.
Os aeroxeradores estarán interconectados mediante unha rede de liñas eléctricas soterradas, que discorrerán maioritariamente por gabias asociadas aos camiños permanentes do parque. Esta solución permite reducir a ocupación do terreo e minimizar a afección visual sobre a contorna.
Así mesmo, desde o edificio de control do parque eólico Ferromolín partirá unha liña soterrada de evacuación que conectará a instalación coa Subestación Santiago 220 kV, propiedade de Red Eléctrica. O carácter completamente soterrado desta infraestrutura contribúe a unha mellor integración ambiental e paisaxística do proxecto, reducindo ao mínimo os seus efectos sobre o territorio e as comunidades locais.
Como parte do desenvolvemento do proxecto, lévanse a cabo estudos ambientais, técnicos e territoriais destinados a identificar posibles condicionantes e oportunidades desde os puntos de vista ambiental, técnico, social e patrimonial. Estes traballos inclúen, entre outros, estudos de avifauna, mamíferos e quirópteros, análises acústicas e de sombras, prospeccións arqueolóxicas, levantamentos topográficos e estudos xeotécnicos, así como aqueles estudos adicionais que poidan ser requiridos pola Administración durante a tramitación do proxecto. De maneira complementaria, instálanse torres meteorolóxicas e anemométricas para a recompilación de datos do vento.
Paralelamente, desenvólvense actuacións orientadas a promover a transparencia, a información e a comunicación co territorio, fomentando o diálogo coas comunidades locais, as administracións e os distintos grupos de interese. Así mesmo, mantéñense contactos e procesos de negociación cos propietarios dos terreos afectados co fin de alcanzar acordos que permitan compatibilizar o desenvolvemento do proxecto cos usos existentes do territorio e coas expectativas das persoas e entidades implicadas.
Os principais permisos e autorizacións necesarios para a construción do Parque Eólico son os seguintes:
Ademais destas autorizacións principais, o proxecto deberá obter todas aquelas autorizacións sectoriais e informes que resulten preceptivos conforme á normativa vixente en materia ambiental, patrimonial, forestal, hidráulica, de telecomunicacións, de seguridade aérea e doutras disciplinas que poidan resultar afectadas polo proxecto.
O Parque Eólico Ferromolín foi deseñado tendo en conta as principais figuras de protección da fauna existentes na súa contorna. O proxecto non afecta ámbitos incluídos en plans de protección de especies de avifauna aprobados en Galicia nin en Castela e León. Así mesmo, atópase afastado doutros espazos específicos de conservación, como as áreas de recuperación do urogalo cantábrico ou as zonas de protección do oso pardo.
Parte do ámbito do proxecto localízase dentro da área de aplicación do Plan de Recuperación da Tartaruga Europea de Auga Doce (Emys orbicularis) en Galicia, polo que esta especie e o seu hábitat foron obxecto dunha análise específica durante a elaboración do Estudo de Impacto Ambiental. Os estudos realizados inclúen campañas de campo plurianuais e traballos especializados sobre fauna axustados aos requisitos metodolóxicos das administracións competentes, permitindo identificar e avaliar axeitadamente os posibles riscos para as especies presentes.
O ámbito dos aeroxeradores coincide con áreas consideradas prioritarias para a avifauna e, de forma parcial, con zonas de protección fronte á colisión con liñas eléctricas. Non obstante, as infraestruturas de evacuación proxéctanse integramente soterradas, eliminando os riscos de colisión e electrocución asociados ás liñas aéreas. Ademais, o deseño do parque e as medidas de prevención, seguimento e vixilancia ambiental previstas permitirán minimizar os posibles efectos sobre as aves e o resto da fauna durante as fases de construción e operación.
Como resultado, o proxecto incorpora un conxunto de medidas específicas de protección da biodiversidade, definidas a partir dos estudos ambientais realizados, co obxectivo de compatibilizar o aproveitamento da enerxía eólica coa conservación dos valores naturais da contorna.
Con carácter previo ao desenvolvemento do proxecto, realizouse un estudo específico por parte dunha consultora especializada para avaliar a posible interacción das instalacións eólicas cos sinais de televisión e telefonía móbil da zona. Os resultados obtidos non identificaron afeccións sobre estes servizos.
Non obstante, no suposto de que durante a construción ou a explotación do parque se detectase algunha incidencia atribuíble ao proxecto, adoptaranse as medidas correctoras necesarias e instalaranse os equipos técnicos que resulten precisos para restablecer a calidade do servizo ás condicións existentes con anterioridade á posta en funcionamento das instalacións.
O proxecto Ferromolín contempla a posta en marcha dun mecanismo específico para axudar a reducir o custo da electricidade dos fogares situados nas poboacións máis próximas ao parque eólico. Para iso, prevese destinar durante a fase de explotación unha dotación anual equivalente ao 1 % dos ingresos brutos do parque, cun límite máximo de 50.000 € ao ano, que se investirán en medidas orientadas a reducir o custo enerxético da poboación local.
De maneira preliminar, os estudos realizados estiman que este mecanismo podería permitir reducións significativas na factura eléctrica dos fogares beneficiarios, aínda que o aforro final dependerá de factores como o prezo da electricidade e o modelo definitivo que se acorde coas administracións e entidades locais.
Actualmente estanse a avaliar distintas alternativas para a súa implantación, sendo unha das opcións consideradas a creación dunha Rede de Enerxía Compartida, un modelo xa utilizado con éxito noutros territorios para canalizar parte dos beneficios dos proxectos renovables cara á redución do custo enerxético da veciñanza.
Importante: Esta medida estará condicionada á obtención das autorizacións necesarias para o desenvolvemento do proxecto e á formalización dos correspondentes acordos cos concellos, administracións públicas e demais axentes implicados. O deseño definitivo do mecanismo concretarase en fases posteriores, garantindo a súa viabilidade técnica, xurídica e económica.
O proxecto Ferromolín prevé un programa de actuacións sociais, ambientais e económicas destinado a xerar beneficios directos para as comunidades locais de Vilamartín de Valdeorras e Oencia. As principais medidas propostas son:
Redución do custo da electricidade para a veciñanza e os pequenos negocios da contorna, mediante un mecanismo específico financiado polo parque eólico durante a súa fase de explotación. Esta medida podería financiarse con ata 50.000 € anuais, permitindo reducir de maneira significativa a factura eléctrica dos fogares situados na área de influencia do proxecto.
Rexeneración e protección do espazo forestal, cun investimento previsto de 200.000 € durante a fase de construción ou nos primeiros anos de funcionamento. As actuacións poderían incluír a mellora de camiños rurais e pistas forestais, traballos de reforestación con especies autóctonas, restauración de áreas afectadas por incendios, instalación de puntos de auga para extinción, sistemas de vixilancia e outras medidas de prevención e loita contra os incendios.
Apoio a iniciativas sociais, económicas e culturais locais, mediante unha dotación de ata 60.000 € durante a fase de desenvolvemento. Estes fondos poderían destinarse a proxectos impulsados por concellos, asociacións, comunidades de montes e outras entidades locais, especialmente aqueles relacionados coa recuperación do territorio tras os incendios, a formación, a sensibilización ambiental, o desenvolvemento rural, o apoio ao tecido empresarial e a dinamización social e cultural.
En conxunto, estas medidas poderían supoñer un investimento superior a 1,7 millóns de euros ao longo da vida útil do parque, contribuíndo a mellorar a calidade de vida da poboación, reforzar a protección do medio natural, previr incendios, mellorar as infraestruturas rurais e promover o desenvolvemento sustentable do territorio.
Importante: A posta en marcha destas medidas estará condicionada á obtención das autorizacións necesarias para o proxecto e desenvolverase en coordinación coas administracións públicas, as comunidades de montes e as demais entidades locais implicadas.
Estímase que a construción do parque eólico terá unha duración aproximada de entre 12 e 18 meses, aínda que este prazo poderá variar en función de factores como as condicións meteorolóxicas, a planificación das obras, a dispoñibilidade dos equipamentos e as condicións establecidas nas autorizacións administrativas.
Durante este período levaranse a cabo os traballos de acondicionamento dos accesos, construción das plataformas e cimentacións, instalación da rede eléctrica interna, transporte e montaxe dos aeroxeradores, así como as probas necesarias para a posta en funcionamento das instalacións.
Nesta fase do proxecto aínda non é posible determinar con exactitude se será necesario realizar cortes puntuais de tráfico nin o seu alcance. Estas cuestións definiranse máis adiante, unha vez se coñezan en detalle os itinerarios de transporte, as características dos accesos e as necesidades asociadas ao traslado dos distintos compoñentes do parque.
Non obstante, debido ás dimensións dalgúns elementos, como as pás ou os tramos de torre dos aeroxeradores, é posible que determinados transportes especiais requiran restricións temporais ou cortes puntuais da circulación para garantir a seguridade viaria. No caso de que resultasen necesarios, estas medidas terían carácter limitado, estarían debidamente coordinadas coas administracións competentes e serían comunicadas con antelación á poboación afectada para minimizar as molestias e garantir a continuidade da mobilidade na zona.
Durante a fase de construción dun parque eólico xéranse principalmente residuos propios das obras civís e da montaxe das instalacións, a maioría deles de carácter non perigoso. Entre os máis habituais atópanse:
Non está previsto o valado perimetral do parque eólico nin o peche dos terreos nos que se situarán os aeroxeradores, polo que os camiños e espazos do parque poderán seguir sendo utilizados para os usos compatibles existentes na zona. Unicamente disporán de peche e acceso restrinxido aquelas instalacións que, por motivos de seguridade, así o requiran, como o edificio de control ou o centro de seccionamento.
Deste xeito, o desenvolvemento do proxecto non suporá o peche do monte nin a limitación xeral do acceso aos terreos, manténdose a compatibilidade cos usos tradicionais e as actividades que se desenvolven habitualmente na contorna.
A incidencia acústica asociada aos aeroxeradores depende de diversos factores, entre os que se atopan a distancia aos receptores, as condicións do vento, a temperatura e a humidade do aire, a topografía do terreo ou a presenza de vexetación. Por este motivo, o impacto sonoro do proxecto avalíase de forma específica mediante un estudo acústico detallado, que analiza os niveis de ruído previstos e verifica o cumprimento da normativa vixente.
En todo caso, a localización dos aeroxeradores deseñouse respectando as distancias mínimas esixidas pola normativa e tendo en consideración os resultados dos estudos técnicos realizados. Cómpre sinalar que non existe ningún núcleo de poboación situado a menos de 1.000 metros dos aeroxeradores. Como consecuencia, os niveis de ruído previstos nas edificacións e núcleos de poboación próximos sitúanse dentro dos límites legalmente establecidos e resultan compatibles cos usos residenciais da contorna.
Si. Os parques eólicos poden contribuír a reducir o risco e a propagación dos incendios forestais mediante diversas actuacións asociadas á súa construción e explotación. Entre elas destacan a apertura e o mantemento de camiños de acceso, que facilitan a chegada dos equipos de emerxencia e poden actuar como áreas de descontinuidade da vexetación, axudando nos labores de extinción. Así mesmo, a xestión e conservación da vexetación nas zonas de implantación reduce a acumulación de combustible vexetal e favorece unha mellor ordenación do territorio.
Ademais, os parques eólicos adoitan contar con sistemas de monitorización e persoal de operación e mantemento que permiten unha detección temperá de incidencias e unha rápida comunicación cos servizos de emerxencia no caso de detectarse un conato de incendio. Estas infraestruturas e medidas complementan os labores de prevención e protección forestal desenvolvidos polas administracións competentes.
Cómpre destacar que, no caso de ser autorizado, o proxecto de parque eólico Ferromolín contempla destinar ata 200.000 € a un programa de rexeneración e protección forestal orientado a mellorar a resiliencia do territorio fronte a incendios, riadas e procesos erosivos. Entre as actuacións previstas poderían incluírse a mellora de camiños e pistas forestais, traballos de reforestación con especies autóctonas, medidas de restauración ambiental e o reforzo dos medios de prevención e vixilancia de incendios. O obxectivo é contribuír á recuperación do monte, mellorar a seguridade da poboación e facilitar unha xestión máis sostible do territorio en colaboración cos concellos, as comunidades de montes e outros axentes locais.
Non, os aeroxeradores non atraen as tormentas. As tormentas eléctricas prodúcense por fenómenos meteorolóxicos de grande escala e a súa aparición non está relacionada coa presenza dun parque eólico.
Con todo, debido á súa altura, os aeroxeradores poden recibir impactos de raio de forma semellante a outras estruturas elevadas, como torres de telecomunicacións ou liñas eléctricas. Por este motivo, están especificamente deseñados e equipados con sistemas de protección fronte ao raio que conducen a descarga de forma segura ata o terreo.
Deste xeito, en caso de tormenta eléctrica, os aeroxeradores poden actuar como puntos preferentes de impacto dos raios na súa contorna inmediata, sen que iso supoña un aumento da probabilidade de que se produzan tormentas na zona.
